‡®°»µÖæ‹Ó—ÖÖ - ‹ (‹“Ö 1 ‹®Ö 1) (µÖÖ¯Öæ¾Öá þÖÖ‡Ô®Ö °»µÖæ ´ÆüÞÖæ®Ö ´ÖÖ×ÆüŸÖ †ÃÖ»Öê»ÖÖ) ÆüÖ »ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê †Ö•ÖÖ¸ü ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûú¸üÞÖÖ¸üÖ ‹Ûú ®Ö¾Öß®Ö ×¾ÖÂÖÖÞÖæ †ÖÆêü.  ´Öê׌ÃÖÛúÖê´Ö¬µÖê ‹×¯ÖÏ»Ö 2009 ´Ö¬µÖê ¯Ö×Æü»µÖÖÓ¤üÖ ×®Ö¤üÖ®Ö —ÖÖ»Öê»ÖÖ ÆüÖ ¸üÖêÝÖ •ÖÝÖÖŸÖᯙ †®ÖêÛú ¤êü¿ÖÖÓ´Ö¬µÖê ±îú»ÖÖ¾Ö»ÖÖ †ÖÆêü. þÖÖ‡Ô®Ö °»µÖæ ÆüÖ ´ÖãôûÖŸÖ “ÖãÛúß“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ †ÖÆêü.

ÆüÖ Ã¾ÖÖ‡Ô®Ö °»µÖæ ´ÆüÞÖæ®Ö †ÖêôûÜÖ»ÖÖ ÝÖê»ÖÖ ÛúÖ¸üÞÖ ¯ÖϵÖÖêÝÖ¿ÖÖôêûŸÖ Ûú¸üÞµÖÖŸÖ †Ö»Ö껵ÖÖ ¯Ö¸üßõÖÞÖÖŸÖ †ÃÖê †Öœüôæû®Ö †Ö»Öê Ûúß µÖÖ ®Ö¾Öß®Ö ×¾ÖÂÖÖÞÖæÓ“Öß †®ÖêÛú •Ö®ÖãÛêú Æüß ˆ¢Ö¸ü †´Öê׸üÛêúŸÖᯙ ›ãüŒÛú¸üÖÓ¿Öß ÃÖÖ¬Ö´µÖÔ ÃÖÖ¬ÖŸÖÖŸÖ.  ŸÖÃÖê“Ö †ÃÖê †Öœüôæû®Ö †Ö»Öê Ûúß µÖÖ ®Ö¾Öß®Ö ×¾ÖÂÖÖÞÖæŸÖ ›ãüŒÛú¸ü, ¯ÖõÖß †Ö×ÞÖ ´ÖÖ®Ö¾Öß °»µÖ擵ÖÖ ×¾ÖÂÖÖÞÖæ •Ö®ÖãÛúÖÓ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö †ÖÆêü.     ¿ÖÖá֖ÖÖÓ®Öß µÖÖ»ÖÖ "Œ¾ÖÖ›Òü¯Ö»Ö ׸ü†òÃÖÖò™Õü™ü" ×¾ÖÂÖÖÞÖæ †ÃÖê ÃÖÓ²ÖÖê¬Ö»Öê. ´ÆüÞÖæ®Ö µÖÖ ®Ö¾µÖÖ ×¾ÖÂÖÖÞÖæ“Öê ®ÖÖ´ÖÛú¸üÞÖ "‡®°»µÖæ‹®—ÖÖ-‹ (‹“Ö 1 ‹®Ö 1) ×¾ÖÂÖÖÞÖæ" †ÃÖê —ÖÖ»Öê.

‡®°»µÖæ‹®—ÖÖ - ‹ (‹“Ö 1 ‹®Ö 1) “ÖÖ ¯ÖÏÖ¤ãü³ÖÖÔ¾Ö

´Öê׌ÃÖÛúÖêŸÖᯙ »ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê µÖÖ ¸üÖêÝÖÖ“Öß ÃÖÖ£Ö †Ö»Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ“ÖÖ ±îú»ÖÖ¾Ö †Öò×ÙÒüµÖÖ, Ûòú®Ö›üÖ, “Öß®Ö (ÆüÖÑÝÖÛúÖÑÝÖ), ÛúÖêÙüÖ׸üÛúÖ, ›êü®´ÖÖÛÔú, ±ÏúÖ®ÃÖ, •Ö´ÖÔ®Öß, †ÖµÖ»ÖÕ›ü, ‡Ã¡ÖÖµÖ»Ö, ‡™ü»Öß, ®Öê¤ü¸ü»ÖÑ›üÃÖË, ®µÖæ—Öß»ÖÓ›ü, ÛúÖê׸üµÖÖ ¯ÖÏ•ÖÖÃÖ¢ÖÖÛú, ïÖê®Ö, ×þ֟—Ö»ÖÕ›ü, ‡ÓÝ»ÖÓ›ü ¾Ö †´Öê׸üÛúÖ µÖÖ ¤êü¿ÖÖÓ´Ö¬µÖê —ÖÖ»ÖÖ.

›ãüÛú¸üÖ“Öê ´ÖÖÓÃÖ ‘ÖêÞÖê ÃÖã¸ü×õÖŸÖ †ÖÆêü ÛúÖ?

›ãüÛú¸üÖÓ“ÖÖ µÖÖ ¸üÖêÝÖÖ¿Öß ÛúÖÆüßÆüß ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö ®ÖÖÆüß.  ›ãüÛú¸üÖ“Öê ´ÖÖÓÃÖ µÖÖêÝµÖ ×¸üŸÖß®Öê ׿֕Ö×¾Ö»Öê ŸÖ¸ü ŸÖê ¯ÖæÞÖÔ¯ÖÞÖê ÃÖã¸ü×õÖŸÖ †ÖÆêü. ›ãüÛú¸üÖÓ®ÖÖ ´ÖÖ¸üÞµÖÖ“Öß ÝÖ¸ü•Ö ®ÖÖÆüß. ¯Ö׸üÃÖ¸üÖŸÖᯙ ÛúÖÆüß ›ãüÛú¸êü ®ÖîÃÖÙÝÖÛú ¸üÖêÝÖÖÓ®Öß ´Ö韵Öæ ¯ÖÖ¾Ö»Öß ŸÖ¸ü ‘ÖÖ²Öºþ®Ö •ÖÖÞµÖÖ“Öê ÛúÖ¸üÞÖ ®ÖÖÆüß.

ÆüÖ °»µÖæ ÃÖÓÃÖÝÖÔ•Ö®µÖ ×¾ÖÂÖÖÞÖæ †ÖÆêü ÛúÖ?

‡®°»µÖæ‹®—ÖÖ - ‹ (‹“Ö 1 ‹®Ö 1) ÆüÖ ÃÖÓÃÖÝÖÔ•Ö®µÖ †ÃÖæ®Ö ‹ÛúÖ ´Ö®ÖãµÖÖÛú›æü®Ö ¤ãüÃÖ·µÖÖ ´Ö®ÖãµÖÖ»ÖÖ ÆüÖê‰ú ¿ÖÛúŸÖÖê.

´Ö®ÖãµÖÖŸÖ ‡®°»µÖæ‹Ó—ÖÖ-‹ (‹“Ö 1 - ‹®Ö-1) ¸üÖêÝÖÖ“Öß ÛúÖêÞÖŸÖß »ÖõÖÞÖê †Öœüôæû®Ö µÖêŸÖÖŸÖ?

ÃÖÖ¬ÖÖ¸üÞÖ °»µÖæ ÃÖÖ¸üÜÖß“Ö Ã¾ÖÖ‡Ô®Ö »ÖõÖÞÖê ´Ö®ÖãµÖÖŸÖ †Ö›üôûŸÖÖŸÖ ¾Ö ŸµÖÖŸÖ ŸÖÖ¯Ö, ÜÖÖêÛú»ÖÖ, ‘ÖÃÖÖ ¤ãüÜÖÞÖê, †ÓÝÖ¤ãüÜÖß, ›üÖêÛêú¤ãüÜÖß, £ÖÓ›üß, £ÖÛú¾ÖÖ µÖÖÓ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö †ÖÆêü. ÛúÖÆüß »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ˆ»Ö™üß ¾Ö •Öã»ÖÖ²ÖÆüß —ÖÖ»Öê †ÖÆêüŸÖ.

‡®°»µÖæ‹Ó®—ÖÖ - ‹ (ˆ“Ö1 ‹®Ö 1)" ²ÖÖ×¬ÖŸÖ ¾µÖŒŸÖß“µÖÖ ÜÖÖêÛú»µÖÖ«üÖ¸üê ØÛú¾ÖÖ Ø¿ÖÛúêü«üÖ¸êü µÖÖ °»µÖæ“Öê ×¾ÖÂÖÖÞÖæ ¯ÖÃÖºþ ¿ÖÛúŸÖŸÖÖ.

°»µÖæ“ÖÖ ÃÖÓÃÖÝÖÔ Ûú¿ÖÖ¯ÖÏÛúÖ¸êü ÆüÖêŸÖê?

»ÖõÖÞÖê ¯ÖÏÖ£Ö×´ÖÛú þֹý¯ÖÖŸÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ †Ö×ÞÖ †Ö•ÖÖ¸üß ¯Ö›ü»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ü ÃÖÖŸÖ ×¤ü¾ÖÃÖ ØÛú¾ÖÖ ŸµÖÖÆæü®Ö †×¬ÖÛú פü¾ÖÃÖÖÓŸÖ °»µÖæ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ¾µÖŒŸÖ߯ÖÖÃÖæ®Ö †®µÖ ¾µÖŒŸÖà®ÖÖ µÖÖ“ÖÖ ÃÖÓÃÖÝÖÔ ÆüÖê‰ú ¿ÖÛúŸÖÖê.

°»µÖæ ÆüÖê‰ú ®ÖµÖê ´ÆüÞÖæ®Ö ÛúÖµÖ Ûú¸üÖ¾Öê?

¯Ö×Æü»Öß †Ö×ÞÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ ´ÖÆüŸ¾ÖÖ“Öß ÝÖÖê™ü ´ÆüÞÖ•Öê ¯Öãœüᯙ ÃÖÖ¬µÖÖ ÝÖÖê™üß ¯ÖÖôûüÖ¾µÖÖŸÖ, •ÖÃÖê ÜÖÖêÛúŸÖÖÓ®ÖÖ ŸÖÖë›üÖ¾Ö¸ü ¹ý´ÖÖ»Ö ØÛú¾ÖÖ ×™ü¿µÖæ ¯Öê¯Ö¸ü ¬Ö¸üÖ¾ÖÖ, ÃÖ¤üá-ÜÖÖêÛú»ÖÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ¾µÖŒŸÖ߯ÖÖÃÖæ®Ö ×Ûú´ÖÖ®Ö ‹Ûú ÆüÖŸÖ ¤æü¸ü ¸üÆüÖ¾Öê, ÝÖ¤üá ™üÖôûÖ¾Öß †Ö×ÞÖ ¾Ö¸ü“Öê¾Ö¸ü ÆüÖŸÖ ¬Öã¾ÖÖ¾ÖêŸÖ. †Ö¯Ö»Öê †Ö¸üÖêÝµÖ “ÖÖÓÝÖ»Öê ¸üÖÜÖÖ¾Öê.  ¯Öã¸êü¿Öß —ÖÖê¯Ö, ¿ÖÖ¸üß׸üÛú¥ü™üµÖÖ ÛúÖµÖÔõÖ´Ö ¸üÖÆüÞÖê, ŸÖÖÞÖÖ¾Ö¸ü ×®ÖµÖÓ¡ÖÞÖ, ³Ö¸ü¯Öæ¸ü ¯ÖÖÞÖß ×¯ÖÞÖê †Ö×ÞÖ ¯ÖÖêÂÖÛú †ÖÆüÖ¸ü ‘ÖêÞÖê.

µÖÖ °»µÖ擵ÖÖ ˆ¯Ö“ÖÖ¸üÖÃÖÖšüß †ÖîÂÖ¬Ö †ÖÆêüŸÖ ÛúÖ?

ÆüÖê, †Ö¾Ö¿µÖÛú †ÖîÂÖ¬Öê ¯Öã¸êü¿ÖÖ ¯ÖÏ´ÖÖÞÖÖŸÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêüŸÖ.  †ÖŸÖÖ¯ÖµÖÕŸÖ ‹ÛúÆüß ¹ýÝÞÖ †Öœüôû»ÖÖ ®ÖÃÖ»ÖÖ ŸÖ¸üß ÃÖ¸üÛúÖ¸ü®Öê ×¾Ö׿Ö™ü ¹ýÝÞÖÖ»ÖµÖÖÓ´Ö¬µÖê †Ö¾Ö¿µÖÛúŸÖÖ ³ÖÖÃÖ»µÖÖÃÖ †ÖîÂÖ¬ÖÖÓ“Öß ÃÖÖêµÖ Ûêú»Öê»Öß †ÖÆêü.  þ֟Ö:Ææü®Ö †ÖîÂÖ¬Öê ‘Öê‰ú ®ÖµÖê ÛúÖ¸üÞÖ ŸµÖÖ´Öãôêû ŸÖã´Ö“Öß ¯ÖÏןÖÛúÖ¸ü ¿ÖŒŸÖß Ûú´Öß ÆüÖê‰ú ¿ÖÛúŸÖê.

†Ö•ÖÖ¸ü¯ÖÞÖ ¸üÖêÜÖÞµÖÖÃÖÖšüß ´Öß ÛúÖµÖ Ûú¸üÖ¾Öê?

†) •Öê¾ÆüÖ ŸÖã´ÆüÖ»ÖÖ Ø¿ÖÛú ØÛú¾ÖÖ ÜÖÖêÛú»ÖÖ µÖê‡Ô»Ö ŸÖê¾Æüß ŸÖã´Æüß ŸÖã´Ö“µÖÖ ®ÖÖÛúÖ¾Ö¸ü ¾Ö ŸÖÖë›üÖ¾Ö¸ü ×™ü¿µÖæ ¯Öê¯Ö¸ü ¬Ö¸üÖ¾ÖÖ. ¾ÖÖ¯Öºþ®Ö —ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ü ×™ü¿µÖæ ¯Öê¯Ö¸ü, Ûú“Ö¸üÖ ÛãÓú›üßŸÖ ±êúÛæú®Ö ¤üµÖÖ¾ÖÖ.

²Ö) ÃÖÖ²ÖÞÖ ¾Ö ¯ÖÖÞµÖÖ®Öê ¾Ö¸ü“Öê¾Ö¸ü ÆüÖŸÖ ¬Öã¾ÖÖ¾ÖêŸÖ.  ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: ÃÖ¤üá ØÛú¾ÖÖ ÜÖÖêÛú»ÖÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ †Ö´»Ö †Ö¬ÖÖ׸üŸÖ ÃÖÖ²ÖÞÖÆüß ¯Ö׸üÞÖÖ´ÖÛúÖ¸üÛú †ÖÆêüŸÖ.

Ûú) ŸÖã´Ö“Öê ›üÖêôêû, ®ÖÖÛú ØÛú¾ÖÖ ŸÖÖë›üÖ»ÖÖ Ã¯Ö¿ÖÔ Ûú¸üÞÖê ™üÖôûÖ. µÖÖ¯ÖÏÛúÖ¸êü •ÖÓŸÖæ ±îú»ÖÖ¾ÖŸÖÖŸÖ.

›ü) À¾ÖÃÖ®Ö¸üÖêÝÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ¾µÖŒŸÖà¯ÖÖÃÖæ®Ö ¤æü¸ü ¸üÆüÖ¾Öê.

‡Ô) •Ö¸ü ‹ÜÖÖªÖ»ÖÖ °»µÖæ —ÖÖ»ÖÖ †ÃÖê»Ö ŸÖ¸ü ŸµÖÖ®Öê ‘Ö¸üß ¸üÆüÖ¾Öê. ÛúÖ´ÖÖ“µÖÖ ×šüÛúÖÞÖß ØÛú¾ÖÖ ¿ÖÖôêûŸÖ •ÖÖ‰ú ®ÖµÖê. †®µÖ »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ÃÖÓÃÖÝÖÔ ÆüÖê‰ú ®ÖµÖê ´ÆüÞÖæ®Ö Ûú´Öß ÃÖÓ¯ÖÛÔú šêü¾ÖÖ¾ÖêŸÖ.  ´ÖÖ¡Ö, •Ö¸ü ‹ÜÖÖªÖ»ÖÖ À¾ÖÃÖ®Ö¸üÖêÝÖ †ÃÖê»Ö ŸÖ¸ü •Ö¾Öôû“µÖÖ ¹ýÝÞÖÖ»ÖµÖÖ¿Öß ÃÖÓ¯ÖÛÔú ÃÖÖ¬ÖÖ¾ÖÖ.

³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ µÖÖ °»µÖæ“ÖÖ ¯ÖÏÖ¤æü³ÖÖÔ¾Ö ÆüÖê‰ú ®ÖµÖê ´ÆüÞÖæ®Ö ³ÖÖ¸üŸÖ ÃÖ¸üÛúÖ¸ü®Öê ÛúÖµÖ ˆ¯ÖÖµÖµÖÖê•Ö®ÖÖ Ûêú»µÖÖ †ÖÆêüŸÖ?

1) Æü¾ÖÖ‡Ô, •ÖÆüÖ•Ö ØÛú¾ÖÖ ¸üßÖÖ µÖÖ´ÖÖÝÖì °»µÖæ²ÖÖ×¬ÖŸÖ ¤êü¿ÖÖŸÖæ®Ö µÖêÞÖÖ·µÖÖ ¯ÖϾÖÖ¿ÖÖÓ´Ö¬Öæ®Ö ¯ÖÏÖ£Ö×´ÖÛú »ÖõÖÞÖ †ÃÖ»Öê»Öê ¯ÖϾÖÖÃÖß ¿ÖÖê¬Öæ®Ö ÛúÖœüÞÖê ÆüÖ ¯ÖÏ´ÖãÜÖ ˆ¯ÖÖµÖ †ÖÆêü.

2) ÛúÖµÖ Ûú¸üÖ¾Öê †Ö×ÞÖ ÛúÖµÖ Ûúºþ ®ÖµÖê µÖÖ²ÖÖ²ÖŸÖßŸÖ •Ö®ÖŸÖê»ÖÖ ´ÖÖ×ÆüŸÖß ¤êüÞµÖÖÃÖÖšüß ÃÖ¸üÛúÖ¸ü®Öê ¯ÖÏÃÖÖ¸ü´ÖÖ¬µÖ´ÖÖÓ«üÖ¸êü ´ÖÖêšüß ´ÖÖêÆüß´Ö ¸üÖ²Ö×¾Ö»Öß †ÖÆêü.

3) ¯ÖÏ×ÃÖ¬¤üß´ÖÖ¬µÖ´ÖÖÓ«üÖ¸êü •Ö®ÖŸÖê»ÖÖ ´ÖÖ×ÆüŸÖß ¤êüÞÖê.

†Ö¾ÖÖÆü®Ö

ÝÖ껵ÖÖ ¤üÆüÖ ×¤ü¾ÖÃÖÖÓŸÖ •Öê »ÖÖêÛú °»µÖæ²ÖÖ×¬ÖŸÖ ¤êü¿ÖÖÓ´Ö¬Öæ®Ö †Ö»Öê †ÖÆêüŸÖ †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖŸÖ ŸÖÖ¯Ö, ÜÖÖêÛú»ÖÖ, ‘ÖÃÖÖ¤ãüÜÖß ¾Ö À¾ÖÖÃÖ ‘ÖêÞµÖÖŸÖ †›ü£ÖôûÖ †¿Öß ‡®°»µÖæ‹Ó®—ÖÖ ‹ “Öß »ÖõÖÞÖê †Öœüôû»Öß †ÖÆêüŸÖ †¿ÖÖÓ®Öß ¯Öãœêü פü»Ö껵ÖÖ ¤æü¸ü¬¾Ö®Öß ÛÎú´ÖÖÓÛúÖ¾Ö¸ü ØÛú¾ÖÖ ®Ö•ÖßÛú“µÖÖ ÃÖ¸üÛúÖ¸üß ¹ýÝÞÖÖ»ÖµÖÖÓ¿Öß ŸÖÖ²Ö›üŸÖÖê²Ö ÃÖÓ¯ÖÛÔú ÃÖÖ¬ÖÖ¾ÖÖ.

´ÖÆüŸ¾ÖÖ“Öê ¤æü¸ü¬¾Ö®Öß ÛÎú´ÖÖÓÛú

¯ÖÏÖ¤æü³ÖÖÔ¾Ö ×®Ö¸üßõÖÞÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖ (×®ÖµÖÓ¡ÖÞÖ ÛúõÖ, ‹®Ö†ÖµÖÃÖß›üß) : 011 23921401

†Ö¸üÖêÝµÖ ³Ö¾Ö®Ö ´ÖãÓ²Ö‡Ô (´ÖÖ×ÆüŸÖß ÛúõÖ) ¤æü¸ü¬¾Ö®Öß - 022 22634475

´ÖÆüŸ¾ÖÖ“Öê ÃÖÓÛêúŸÖãÖôû : www.mohfw.nic.in, www.nicd.nic.in